Дано:
Экзаменацион билет №13:
1. Аивадон уацмыс ахуыр кæныны этаптæ.
2. Лирикон уацмыс ахуыр кæныны мадзæлттæ.

Решение:
1. Фыццаг фарст: Аивадон уацмыс ахуыр кæныны этаптæ.
Скъолайы литературæйы урокты аивадон уацмыс ахуыр кæнын у бирæвæрсыг процесс. Методикæйы уый дих кæны цалдæр сæйраг этапыл:
- Бацæттæгæнæн этап (уацмыс кæсынмæ бацæттæ кæнын). Ацы этапы нысан у скъоладзауты зæрдæтæ саразын уацмыс æмбарынмæ, базонгæ сæ кæнын фыссæджы цард æмæ сфæлдыстадимæ, уыцы дугæй цасдæр хабæрттимæ.
- Фыццаг хатт бакаст æмæ æмбарынад. Уацмыс кæсынц кæнæ классы (учитель, скъоладзаутæ), кæнæ хæдзары. Ацы этапы бæрæг кæнынц фыццаг æнкъарæнтæ æмæ æмбарынад.
- Тексты анализ (æвзæрст). Уацмыс дих кæнынц хæйттыл, иртасынц сюжет, композици, сæйраг геройты сурæттæ, фыссæджы æвзаг æмæ аивадон мадзæлттæ.
- Иумæйаг кæронбæттæн (синтез). Ацы этапы скъоладзаутæ скæнынц иумæйаг хатдзæгтæ уацмысы сæйраг хъуыдыйы (идейæйы) тыххæй, бæрæг кæнынц йæ ахадындзинад.
- Сфæлдыстадон куыст. Уацмысы фæдыл нывæцтытæ фыссын, ролты хъазын, аив кæсыныл кусын.

2. Дыккаг фарст: Лирикон уацмыс ахуыр кæныны мадзæлттæ.
Лирикæ у зæрдæйы æнкъарæнты аивад, уымæ гæсгæ йæ ахуыр кæныны мадзæлттæ дæр сты хицæнхуыз:
- Аив кæсын (выразительное чтение). Лирикон уацмыс ахуыр кæнгæйæ сæйраг бынат ахсы аив кæсыны мадзæл. Фыццаг хатт æмдзæвгæ хъуамæ бакæса ахуыргæнæг кæнæ профессионалон артист (аудиозапись).
- Ныхасæй ныв кæныны мадзæл (словесное рисование). Скъоладзаутæн фæдзæхсынц, цæмæй сæ цæстытыл уайын кæной æмдзæвгæйы сурæттæ æмæ сæ радзурой ныхасæй.
- Лирикон геройы зæрдæйы уаг иртасын. Ацы мадзæлæй пайда кæнгæйæ, ахуыргæнæг æххуыс кæны скъоладзаутæн бамбарын, цы æнкъарæнтæ (цин, маст, сагъæс) æвдыст цæуынц уацмысы.
- Поэтикон æвзаджы анализ. Æмдзæвгæйы аивадон мадзæлттæ (эпитеттæ, метафорæтæ, олицетворенитæ) ссарын æмæ сæ нысаниуæг бамбарын.
- Æмдзæвгæ æндæр аивадты хуызтимæ сопоставление кæнын. Поэзи музыкæ æмæ нывкæнынадимæ бæттын (музыкæмæ хъусын, нывтæм кæсын).

Ответ:
1. Аивадон уацмыс ахуыр кæныны этаптæ сты: бацæттæгæнæн этап, фыццаг хатт бакаст, анализ, иумæйаг кæронбæттæн æмæ сфæлдыстадон куыст.
2. Лирикон уацмыс ахуыр кæныны мадзæлттæ сты: аив кæсын, ныхасæй ныв кæнын, лирикон геройы зæрдæйы уаг иртасын, поэтикон æвзаджы анализ æмæ æндæр аивадты хуызтимæ бæттын.